Sirdaryo viloyatida madaniyat markazlari, musiqa va san’at maktablari, teatr, filarmoniya, ijodiy jamoalar va boşqa madaniyat muassasalari aholining madaniy ehtiyojlarini qondirişda muhim örin tutadi. Turli kontsertlar, teatr tomoşalari, ijodiy uçraşuvlar, körik-tanlovlar, körgazmalar va ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar orqali aholi, ayniqsa yoşlarni madaniy hayotga jalb etiş böyiça işlar amalga oşirilmoqda. Biroq bu yönalişda imkoniyatlar bilan bir qatorda yeçimini kutayotgan masalalar ham bor. Eng avvalo, madaniy tadbirlarni aholining real qiziqişlari va ehtiyojlari asosida taşkil etiş zarur. Har bir hududning öziga xos ijtimoiy va madaniy muhiti bor. Şuning uçun bir hududda samara bergan tadbir şaklini boşqa joyda aynan takrorlaş emas, balki mahalliy şaroitga moslaştiriş maqsadga muvofiq. Ikkinçidan, madaniyat muassasalari auditoriya bilan faqat tadbir vaqtida emas, doimiy muloqotda bölişi kerak. Aholining fikri, taklif va ehtiyojlarini örganiş, qaysi janr va yönalişlarga qiziqiş yuqori ekanini tahlil qiliş madaniy siyosatning amaliy samaradorligini oşiradi. Uçinçidan, raqamli muhit imkoniyatlaridan kengroq foydalaniş zarur. Bugun yoşlarni madaniyat muassasasiga jalb qiliş bilan bir qatorda madaniyatning özi yoşlar yaşaydigan raqamli muhitga ham kirib borişi kerak. Ijodiy kontent, onlayn körgazmalar, raqamli arxivlar, podkastlar, qisqa videolar va interaktiv loyihalar bu borada yangi imkoniyatlarni oçişi mumkin. Ma’naviy muhitning kelajagi köp jihatdan yoşlarning bugungi madaniy hayotdagi iştirokiga boğliq. Yoşlarni kitobxonlik, musiqa, teatr, tasviriy san’at, milliy hunarmandçilik va boşqa ijodiy yönalişlarga jalb etiş muhim. Lekin ularni faqat tadbirga taklif qilişning özi yetarli emas. Yoşlar madaniy jarayonning tomoşabini emas, uning iştirokçisi va yaratuvçisiga aylanişi lozim. Buning uçun ularning taşabbuslarini qöllab-quvvatlaş, ijodiy loyihalariga maydon beriş, yangi formatlarni sinab köriş imkoniyatini yaratiş kerak. Zamonaviy texnologiyalar bilan milliy madaniy merosni uyğunlaştirgan loyihalar ayniqsa qiziqarli va ta’sirçan bölişi mumkin. Bugungi axborot muhitida yana bir masala — media savodxonlik. Yoş inson köp axborot olayotgani emas, uni tahlil qila olayotgani bilan ham kuçli bölişi kerak. Işonçli va işonçsiz manbani ajratiş, axborotni tanqidiy qabul qiliş, ijtimoiy tarmoqlarda muloqot madaniyatiga rioya etiş kabi könikmalar zamonaviy ma’naviy tarbiyaning muhim qismidir. Insonning ma’naviy qiyofasi, avvalo, oilada şakllanadi. Hurmat, halollik, mehr-oqibat, mas’uliyat, kattalarga ehtirom va kiçiklarga ğamxörlik kabi qadriyatlar kundalik munosabatlar orqali singadi. Şuning uçun madaniyat muassasalarining oila va mahalla bilan hamkorligini kuçaytiriş muhim. Ayniqsa, oilaviy kitobxonlik, avlodlar muloqoti, mahalliy tarix va madaniy merosni örganiş, hunarmandçilik, musiqa va san’atga oid tögaraklar kabi loyihalar jamoadagi ijtimoiy aloqalarni mustahkamlaşga xizmat qilişi mumkin. Bu yerda yana bir muhim jihat bor: madaniy tadbirlar odamlarni faqat bir joyga töplaş vositasi emas, balki ular örtasida muloqot va hamkorlikni kuçaytiriş mexanizmiga aylanişi lozim. Sirdaryo viloyati Madaniyat boşqarmasi oldida turgan muhim vazifalardan biri — hududlardagi madaniy hayotni zamonaviy talablar asosida rivojlantiriş, aholining madaniy jarayonlardagi iştirokini kengaytiriş va ijodkorlar uçun yangi imkoniyatlar yaratişdir. Bu jarayonda madaniyat muassasalarining moddiy-texnik bazasi, mutaxassislarning salohiyati, zamonaviy boşqaruv usullari bilan bir qatorda, eng muhim masalalardan biri — auditoriya bilan işlaş madaniyatidir. Madaniyat muassasasi öz hududidagi aholi uçun haqiqiy madaniy markazga aylana oldimi? Yoşlar bu yerda öz ğoyasi va iqtidori uçun maydon topa olyaptimi? Ijodkor va jamoatçilik örtasida muntazam muloqot bormi? Tadbirlardan keyin qanday natija qolmoqda? Ana şu savollar madaniy faoliyatni baholaşning muhim mezonlariga aylanişi kerak.
Jamiyatda soğlom ma’naviy muhitni şakllantirişni birgina taşkilot zimmasiga yuklab bölmaydi. Bu — oila, mahalla, ta’lim, madaniyat, ommaviy axborot vositalari va fuqarolik jamiyati institutlarining umumiy vazifasidir. Madaniyat esa ana şu jarayonlarni bir-biriga boğlaydigan muhim maydonlardan biri bölişi mumkin. Çunki san’at insonlarning farqlarini emas, ularni yaqinlaştiradigan umumiy jihatlarini namoyon etadi. Bir sahna, bir qöşiq, bir kitob, bir körgazma yoki bir ijodiy muloqot turli yoş va kasbdagi insonlarni umumiy tuyğu va qadriyatlar atrofida birlaştirişi mumkin. Ammo bu imkoniyatdan samarali foydalaniş uçun madaniy işlarni faqat tadbirlar taqvimi bilan emas, jamiyatdagi real özgarişlar bilan ölçaş zarur. Bugun madaniyat oldida turgan vazifa şunçaki köngiloçar dasturlar sonini köpaytiriş emas. Asosiy maqsad insonni fikrlaşga, yaratişga, muloqot qilişga, özligini anglaşga va jamiyat hayotida faol iştirok etişga undaydigan muhitni şakllantirişdir. Şunday ekan, madaniyatga e’tibor — insonga e’tibor. Insonga e’tibor esa jamiyatning ma’naviy barqarorligi va kelajagiga e’tibordir. Viloyatda madaniyat va san’atning ana şu imkoniyatlaridan yanada samarali foydalaniş, madaniy muassasalarni odamlarga yaqinlaştiriş, yoşlarni ijodiy jarayonlarga keng jalb etiş va madaniy hayotni mazmunan boyitiş borasidagi işlar izçil davom ettirilişi muhim. Çunki hamjihat jamiyat faqat umumiy maqsad bilan emas, balki umumiy madaniy xotira, özaro hurmat va inson qadrini anglaş tuyğusi bilan ham şakllanadi.
Adolat AHMADJANOVA
